EN 136 และ EN 140 คืออะไร? มาตรฐานหน้ากากป้องกันสารเคมี
มาตรฐาน EN 136 และ EN 140 เกี่ยวข้องกับหน้ากากป้องกันสารเคมีอย่างไร? เลือกหน้ากากให้เหมาะกับงานอย่างไร
EN 136 และ EN 140 เป็นมาตรฐานยุโรปสำหรับอุปกรณ์ป้องกันระบบทางเดินหายใจ (Respiratory Protective Devices) ที่ใช้กำหนดคุณภาพ การทดสอบ และข้อกำหนดของตัวหน้ากาก โดย EN 136 ใช้กับ หน้ากากเต็มหน้า (Full Face Mask) ส่วน EN 140 ใช้กับ หน้ากากครึ่งหน้า (Half Mask / Quarter Mask) ซึ่งทั้งสองมาตรฐานไม่ได้เป็นตัวบอกว่าสามารถป้องกันสารเคมีชนิดใดโดยตรง แต่เป็นมาตรฐานด้าน โครงสร้าง ความแนบสนิท ความทนทาน และประสิทธิภาพของตัวหน้ากาก ดังนั้นการป้องกันสารเคมีจริงต้องเลือก ไส้กรอง (Filter / Cartridge) ให้เหมาะกับชนิดสารเคมีร่วมด้วย
มาตรฐาน EN 136 และ EN 140 คืออะไร?
ในการเลือก หน้ากากป้องกันสารเคมี หลายคนมักมองเฉพาะไส้กรองหรือราคาของสินค้า แต่จริง ๆ แล้ว “ตัวหน้ากาก” ก็เป็นส่วนสำคัญที่ส่งผลต่อความปลอดภัย เพราะเป็นส่วนที่สัมผัสกับใบหน้าและเป็นตัวป้องกันไม่ให้อากาศที่ปนเปื้อนสารเคมีรั่วเข้าสู่ระบบหายใจ
มาตรฐาน EN 136 และ EN 140 เป็นมาตรฐานยุโรป (European Standard) สำหรับอุปกรณ์ป้องกันระบบทางเดินหายใจ โดยกำหนดข้อกำหนดเกี่ยวกับการออกแบบ การทดสอบ และการทำเครื่องหมายของหน้ากากแต่ละประเภท
EN 136 คืออะไร? หน้ากากเต็มหน้า (Full Face Mask)
EN 136: Respiratory protective devices – Full face masks เป็นมาตรฐานสำหรับ หน้ากากเต็มหน้า ที่ออกแบบมาเพื่อป้องกันทั้งระบบทางเดินหายใจและดวงตา
หน้ากากประเภทนี้จะครอบคลุมบริเวณ:
- จมูก
- ปาก
- ดวงตา
- ใบหน้าบางส่วน
เหมาะกับงานที่มีความเสี่ยงจาก:
- ไอระเหยสารเคมี
- ก๊าซพิษ
- ฝุ่นสารเคมี
- ละอองของเหลว
- งานที่มีโอกาสเกิดสารเคมีกระเด็นเข้าตา
ตัวอย่างงาน:
- โรงงานเคมี
- งานพ่นสีอุตสาหกรรม
- งานผสมสารเคมี
- งานทำความสะอาดด้วยสารเคมีเข้มข้น
- ห้องปฏิบัติการ
EN 140 คืออะไร? หน้ากากครึ่งหน้า (Half Mask)
EN 140: Respiratory protective devices – Half masks and quarter masks เป็นมาตรฐานสำหรับ หน้ากากครึ่งหน้า
หน้ากากชนิดนี้จะป้องกันเฉพาะ:
- จมูก
- ปาก
แต่ไม่ครอบคลุมดวงตา
เหมาะสำหรับ:
- งานพ่นสีทั่วไป
- งานใช้ตัวทำละลาย
- งานซ่อมบำรุง
- งานที่มีฝุ่นหรือไอระเหยในระดับควบคุมได้
หากพื้นที่ทำงานมีความเสี่ยงที่สารเคมีกระเด็นเข้าหน้า หรือมีไอสารเคมีเข้มข้น ควรพิจารณาใช้หน้ากากเต็มหน้าตามความเหมาะสม
ตารางเปรียบเทียบ EN 136 กับ EN 140
| รายละเอียด | EN 136 | EN 140 |
|---|---|---|
| ประเภทหน้ากาก | หน้ากากเต็มหน้า (Full Face Mask) | หน้ากากครึ่งหน้า (Half Mask) |
| พื้นที่ป้องกัน | จมูก ปาก ดวงตา และใบหน้า | จมูกและปาก |
| การป้องกันดวงตา | ✅ มี | ❌ ไม่มี |
| ความครอบคลุมใบหน้า | สูงกว่า | ต่ำกว่า |
| ความสบายในการสวมใส่ | อาจหนักกว่า | เบากว่า |
| เหมาะกับความเสี่ยง | งานสารเคมีเข้มข้น งานเสี่ยงสูง | งานทั่วไปที่ควบคุมความเสี่ยงได้ |
| ต้องใช้ร่วมกับไส้กรอง | ✅ ใช่ | ✅ ใช่ |
EN 136 และ EN 140 ป้องกันสารเคมีได้หรือไม่?
คำตอบคือ มาตรฐาน EN 136 และ EN 140 ไม่ได้หมายความว่าหน้ากากสามารถกันสารเคมีทุกชนิดได้
มาตรฐานเหล่านี้รับรองเรื่อง:
- คุณภาพตัวหน้ากาก
- ความแนบสนิทกับใบหน้า
- ความทนทาน
- ระบบวาล์วหายใจ
- การทดสอบประสิทธิภาพของหน้ากาก
ส่วนการป้องกันสารเคมีขึ้นอยู่กับ ชนิดของไส้กรองที่เลือกใช้
ตัวอย่าง:
| ประเภทไส้กรอง | เหมาะกับ |
|---|---|
| Organic Vapor (A) | สี ทินเนอร์ ตัวทำละลาย น้ำมัน |
| Acid Gas (E) | ก๊าซกรดบางประเภท |
| Ammonia (K) | แอมโมเนีย |
| Particulate Filter (P) | ฝุ่น ละออง ฟูม |
| Multi Gas | สารเคมีหลายประเภท |
ดังนั้นการเลือกหน้ากากป้องกันสารเคมีต้องดูทั้ง หน้ากาก + ไส้กรอง + ลักษณะงาน ไม่ใช่เลือกจากมาตรฐานเพียงอย่างเดียว
เลือก EN 136 หรือ EN 140 สำหรับงานแบบไหนดี?
เลือก EN 140 เมื่อ:
เหมาะกับงานที่:
- มีการควบคุมพื้นที่ทำงาน
- ความเข้มข้นสารเคมีไม่สูง
- ต้องใส่หน้ากากเป็นเวลานาน
- ต้องการความคล่องตัว
ตัวอย่าง:
✅ งานพ่นสีทั่วไป
✅ งานซ่อมเครื่องจักร
✅ งานใช้สารเคมีปริมาณน้อย
เลือก EN 136 เมื่อ:
เหมาะกับงานที่:
- มีความเสี่ยงสูงกว่า
- ต้องการป้องกันดวงตาด้วย
- มีโอกาสเกิดสารเคมีกระเด็น
- มีไอระเหยจำนวนมาก
ตัวอย่าง:
✅ โรงงานเคมี
✅ งานผสมสาร
✅ งานฉุกเฉินสารเคมีรั่วไหล
✅ งานในพื้นที่ที่ต้องการการป้องกันสูง
สิ่งที่ต้องดูเพิ่มเติมก่อนซื้อหน้ากากป้องกันสารเคมี
1. ตรวจสอบชนิดสารเคมี
ควรทราบก่อนว่าเป็น:
- สารอินทรีย์
- ก๊าซกรด
- ฝุ่นสารเคมี
- ไอระเหย
- สารพิษชนิดใด
เพราะไส้กรองแต่ละประเภทออกแบบมาสำหรับสารแตกต่างกัน
2. ตรวจสอบความกระชับของหน้ากาก
แม้หน้ากากจะผ่านมาตรฐาน แต่หากมีช่องว่างระหว่างหน้ากากกับใบหน้า อาจทำให้อากาศที่ปนเปื้อนสารเคมีรั่วเข้าไปได้
ควรตรวจสอบ:
- สายรัดแน่นพอดี
- ไม่มีช่องว่างบริเวณขอบหน้ากาก
- ซีลหน้ากากไม่เสียหาย
3. ตรวจสอบสภาพไส้กรอง
ไส้กรองสารเคมีมีอายุการใช้งานจำกัด
ควรเปลี่ยนเมื่อ:
- มีกลิ่นสารเคมีเข้ามา
- หายใจลำบากขึ้น
- ใช้งานถึงระยะเวลาที่กำหนด
FAQ คำถามที่พบบ่อย
Q1: EN 136 กับ EN 140 ต่างกันอย่างไร?
EN 136 เป็นมาตรฐานสำหรับหน้ากากเต็มหน้า ส่วน EN 140 เป็นมาตรฐานสำหรับหน้ากากครึ่งหน้า โดย EN 136 จะมีพื้นที่ป้องกันมากกว่า รวมถึงป้องกันดวงตาได้ด้วย
Q2: หน้ากาก EN 136 สามารถกันสารเคมีทุกชนิดได้หรือไม่?
ไม่ได้ เพราะ EN 136 รับรองเฉพาะตัวหน้ากาก ต้องเลือกไส้กรองที่เหมาะกับชนิดสารเคมีเพิ่มเติม
Q3: งานพ่นสีควรใช้ EN 136 หรือ EN 140?
ขึ้นอยู่กับความเสี่ยง หากเป็นงานพ่นสีทั่วไปอาจใช้หน้ากาก EN 140 ร่วมกับไส้กรอง Organic Vapor แต่ถ้าเป็นพื้นที่ปิดหรือมีสารเข้มข้นสูง ควรเลือก EN 136
Q4: หน้ากากเต็มหน้าดีกว่าหน้ากากครึ่งหน้าเสมอหรือไม่?
ไม่เสมอไป การเลือกควรขึ้นอยู่กับระดับความเสี่ยง หากงานมีความเสี่ยงต่ำ หน้ากากครึ่งหน้าอาจเพียงพอและสวมใส่สบายกว่า
Q5: สามารถใช้หน้ากาก EN 140 กับสารเคมีได้หรือไม่?
สามารถใช้ได้ หากเลือกไส้กรองที่ถูกต้องและใช้ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม
สรุป
มาตรฐาน EN 136 และ EN 140 เป็นมาตรฐานที่ช่วยยืนยันคุณภาพของตัวหน้ากากป้องกันระบบหายใจ โดย EN 136 เหมาะสำหรับหน้ากากเต็มหน้าและงานที่ต้องการการป้องกันสูง ส่วน EN 140 เหมาะสำหรับหน้ากากครึ่งหน้าและงานทั่วไปที่ควบคุมความเสี่ยงได้
อย่างไรก็ตาม การป้องกันสารเคมีที่มีประสิทธิภาพไม่ได้ขึ้นอยู่กับมาตรฐานหน้ากากเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเลือก ชนิดไส้กรองให้ตรงกับสารเคมี ลักษณะงาน และระดับความเสี่ยง เพื่อความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงาน
#หน้ากากป้องกันสารเคมี#หน้ากากกันสารเคมี#มาตรฐานEN136#มาตรฐานEN140#อุปกรณ์เซฟตี้#ความปลอดภัยในการทำงาน#PPEโรงงาน#SafetyFirst#โรงงานอุตสาหกรรม#อาชีวอนามัย
- ปรึกษาฟรีทาง Line : @516hquje
- สนใจสินค้าหน้ากากเซฟตี้ >> ดูรายละเอียด <<
-
สนใจสินค้าหน้ากากกันสารเคมี >> ดูรายละเอียด <<
- Facebook : Master Safety ตัวแทนนำเข้า Safety Jogger รายใหญ่ที่สุดในไทย
- บทความก่อนหน้าเกี่ยวกับ : หน้ากากเซฟตี้
