รองเท้าเซฟตี้งานเศษโลหะร้อน เลือกแบบไหนให้ปลอดภัย?

รองเท้าเซฟตี้ สำหรับงานที่มีเศษโลหะร้อน ควรดูคุณสมบัติอะไร?

งานเชื่อม งานตัดโลหะ งานเจียร งานหล่อ หรือพื้นที่ผลิตที่มี สะเก็ดไฟ เศษโลหะร้อน และความร้อนจากพื้นผิว เป็นงานที่เลือกรองเท้าเซฟตี้จากแค่ “มีหัวนิรภัย” อย่างเดียวไม่ได้ เพราะความเสี่ยงไม่ได้มีเพียงของหนักตกใส่เท้า แต่ยังรวมถึงเศษโลหะร้อนที่อาจตกบนรองเท้า เข้าไปด้านใน หรือสัมผัสกับพื้นรองเท้าจนวัสดุเสียหายได้

ดังนั้น หากต้องเลือก รองเท้าเซฟตี้สำหรับงานที่มีเศษโลหะร้อน ควรพิจารณาพร้อมกันทั้งความสามารถในการทนความร้อน รูปทรงรองเท้า วัสดุส่วนบน พื้นรองเท้า การป้องกันการเจาะทะลุ และลักษณะความเสี่ยงจริงในพื้นที่ทำงาน

ทำไมรองเท้าเซฟตี้ทั่วไปอาจไม่เพียงพอสำหรับงานโลหะร้อน?

หลายคนเข้าใจว่าเพียงเลือกรองเท้าหัวเหล็กหรือหัว Composite ก็สามารถใช้ในงานเชื่อมและงานโลหะได้แล้ว แต่ความจริงหัวนิรภัยมีหน้าที่หลักในการลดความเสี่ยงจากแรงกระแทกและแรงกดบริเวณปลายเท้า ไม่ได้หมายความว่ารองเท้าคู่นั้นจะเหมาะกับความร้อนหรือสะเก็ดโลหะโดยอัตโนมัติ

OSHA ระบุว่างาน Hot Work เช่น งานเชื่อม สามารถทำให้ผู้ปฏิบัติงานสัมผัสกับทั้งวัตถุตกหล่น สะเก็ดไฟ และตะกรันร้อน โดยแนะนำรองเท้าเซฟตี้ทรงสูง และให้สวมขากางเกงป้องกันคลุมด้านนอกรองเท้าเพื่อช่วยลดโอกาสที่ตะกรันจะตกเข้าไปภายในรองเท้า

จึงควรมองรองเท้าเป็นส่วนหนึ่งของระบบ PPE ทั้งชุด ไม่ใช่อุปกรณ์ที่ทำงานแยกจากกางเกง ถุงมือ หรืออุปกรณ์ป้องกันงานเชื่อมอื่น ๆ

7 คุณสมบัติสำคัญของรองเท้าเซฟตี้สำหรับงานที่มีเศษโลหะร้อน

1. พื้นรองเท้าควรทนความร้อน และควรมองหาสัญลักษณ์ HRO

คุณสมบัติแรกที่ควรให้ความสำคัญคือ การทนความร้อนจากการสัมผัสของพื้นรองเท้า

รองเท้าเซฟตี้บางรุ่นจะระบุสัญลักษณ์ HRO – Heat Resistant Outsole ซึ่งใช้บ่งบอกคุณสมบัติของพื้นรองเท้าในการทนความร้อนจากการสัมผัส โดยผู้ผลิตรองเท้านิรภัยที่อ้างอิงมาตรฐาน EN ISO 20345 ระบุ HRO สำหรับการทนความร้อนจากการสัมผัสที่ประมาณ 300°C ในช่วงเวลาสั้น ๆ

ตัวอย่างเช่น หากทำงานในพื้นที่ที่มี

• สะเก็ดจากการเชื่อมตกบนพื้น

• เศษโลหะจากการเจียร

• พื้นหรือชิ้นงานที่มีอุณหภูมิสูง

• งานแปรรูปโลหะ

• งานซ่อมบำรุงใกล้แหล่งความร้อน

การเลือกรองเท้าที่มี HRO ย่อมเหมาะกว่าการเลือกรองเท้าเซฟตี้ทั่วไปที่ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อรับความร้อนจากการสัมผัส

ข้อควรเข้าใจ: HRO ไม่ได้หมายความว่าสามารถยืนบนพื้นอุณหภูมิ 300°C ได้อย่างต่อเนื่องโดยไม่มีข้อจำกัด แต่เป็นคุณสมบัติด้านการทนความร้อนของพื้นรองเท้าภายใต้เงื่อนไขการทดสอบ

2. ดูคุณสมบัติ HI หากต้องทำงานในพื้นที่ร้อนต่อเนื่อง

HRO กับ HI ไม่ใช่คุณสมบัติเดียวกัน

HRO เน้นการทนความร้อนของพื้นรองเท้าจาก การสัมผัสกับพื้นผิวร้อน ขณะที่ HI – Heat Insulation เกี่ยวข้องกับความสามารถของโครงสร้างพื้นรองเท้าในการช่วยลดการถ่ายเทความร้อนเข้าสู่เท้า

รองเท้าเซฟตี้สำหรับงานอุณหภูมิสูงบางรุ่นจึงมีทั้ง HI + HRO เพื่อรองรับทั้งความร้อนจากสภาพแวดล้อมและความร้อนจากพื้นที่รองเท้าสัมผัส ผู้ผลิตอย่าง uvex มีรองเท้าบางรุ่นที่ระบุคุณสมบัติทั้ง HI และ HRO สำหรับงานที่เกี่ยวข้องกับความร้อน

HRO กับ HI ต่างกันอย่างไร?

หากทำงานใกล้เตาหลอม โรงหล่อ หรือบริเวณที่พื้นมีอุณหภูมิสูงเป็นระยะเวลานาน ควรประเมินความเสี่ยงมากกว่าการดู HRO เพียงอย่างเดียว

3. รองเท้าทรงหุ้มข้อช่วยลดโอกาสที่สะเก็ดร้อนจะเข้าไปในรองเท้า

อีกเรื่องที่มักถูกมองข้ามคือ ความสูงและรูปทรงของรองเท้า

รองเท้าเซฟตี้ทรง Low-cut อาจใส่สบายและคล่องตัว แต่สำหรับงานที่มีสะเก็ดไฟหรือตะกรันจากงานเชื่อมตกจากด้านบน รองเท้าทรง Mid-cut หรือ High-cut มักเหมาะสมกว่า เพราะช่วยครอบคลุมบริเวณข้อเท้าได้มากขึ้น

OSHA แนะนำรองเท้าเซฟตี้ทรงสูงสำหรับงาน Hot Work และระบุว่าควรผูกเชือกหรือปิดซิปให้เรียบร้อย พร้อมสวมขากางเกงป้องกันคลุมรองเท้า เพื่อลดโอกาสที่สะเก็ดและตะกรันร้อนจะตกเข้าไปด้านใน

ดังนั้นในงานเชื่อมจริง รูปทรงรองเท้าอาจมีผลต่อความปลอดภัยพอ ๆ กับวัสดุของพื้นรองเท้า

4. ส่วนบนควรมีดีไซน์ที่ไม่ทำให้เศษโลหะร้อนค้างอยู่

ลองนึกภาพสะเก็ดโลหะร้อนตกลงบนรองเท้า หากรองเท้ามีร่อง ลิ้นรองเท้าเปิดกว้าง หรือมีช่องที่เศษโลหะสามารถเข้าไปติดอยู่ได้ ความร้อนอาจสัมผัสวัสดุบริเวณเดิมนานกว่าการตกแล้วหลุดออกทันที

สำหรับงานเชื่อมจึงมักพบรองเท้าที่ออกแบบให้บริเวณหลังเท้าถูกปิดมากขึ้น เช่น

• มีแผ่นปิดเชือกรองเท้า

• มีฝาปิดบริเวณหลังเท้า

• ใช้หัวเข็มขัดหรือระบบปิดที่ป้องกันสะเก็ด

• ลดช่องเปิดบริเวณลิ้นรองเท้า

• ใช้วัสดุส่วนบนที่เหมาะกับความร้อนและงานหนัก

รองเท้าสำหรับงานเชื่อมโดยเฉพาะจึงมีรูปแบบต่างจากรองเท้าเซฟตี้ทรงสปอร์ตทั่วไปค่อนข้างชัดเจน

5. ต้องมีหัวนิรภัย เพราะงานโลหะไม่ได้เสี่ยงเฉพาะความร้อน

แม้หัวนิรภัยจะไม่ได้มีหน้าที่ป้องกันสะเก็ดร้อนโดยตรง แต่ก็ยังเป็นองค์ประกอบสำคัญ เพราะงานโลหะมักมีความเสี่ยงจาก

• เหล็กตก

• ชิ้นงานหล่น

• เครื่องมือกระแทก

• วัสดุกลิ้งทับเท้า

ISO 20345 เป็นมาตรฐานสำหรับรองเท้าเซฟตี้ที่ครอบคลุมข้อกำหนดพื้นฐานและข้อกำหนดเพิ่มเติมหลายด้าน เช่น ความเสี่ยงทางกล การลื่น และความเสี่ยงด้านความร้อน

ดังนั้นรองเท้าสำหรับงานโลหะร้อนที่ดีควรจัดการทั้ง ความร้อน + แรงกระแทก ไม่ใช่เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง

6. ถ้ามีเศษโลหะแหลมบนพื้น ควรมีคุณสมบัติป้องกันการเจาะทะลุ

งานตัด เจียร และงานประกอบโลหะไม่ได้ทำให้เกิดเพียงเศษโลหะร้อน แต่ยังสามารถมีเศษเหล็ก ลวด สกรู หรือชิ้นส่วนแหลมตกอยู่บนพื้นได้

ในพื้นที่ลักษณะนี้ควรพิจารณา รองเท้าเซฟตี้ที่มีแผ่นป้องกันการเจาะทะลุ เพิ่มเติม OSHA ระบุว่าพื้นที่ซึ่งมีวัตถุแหลม เช่น ลวด สกรู และเศษโลหะที่อาจถูกเหยียบ ควรใช้รองเท้าที่มีการป้องกันการเจาะทะลุ

สำหรับมาตรฐานรองเท้ารุ่นใหม่อาจพบรหัสเกี่ยวกับการป้องกันการเจาะ เช่น P, PL หรือ PS ขึ้นอยู่กับชนิดของแผ่นป้องกันและข้อกำหนดของมาตรฐานที่รองเท้ารุ่นนั้นผ่าน

7. พื้นต้องกันลื่นด้วย เพราะพื้นโรงงานอาจมีน้ำมันและเศษโลหะปะปนกัน

การเลือกพื้นทนความร้อนอย่างเดียวไม่ควรทำให้มองข้ามเรื่อง การยึดเกาะพื้น

พื้นที่งานโลหะบางแห่งอาจมีทั้ง

• น้ำมันหล่อลื่น

• น้ำ

• ฝุ่นโลหะ

• เศษวัสดุ

• พื้นผิวเรียบ

ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการลื่นหกล้มได้

รองเท้าที่ผ่าน EN ISO 20345 รุ่นใหม่อาจพบสัญลักษณ์ SR สำหรับคุณสมบัติด้านการต้านการลื่นเพิ่มเติม ขณะที่ผลิตภัณฑ์ที่ผ่านมาตรฐานรุ่นเก่าอาจพบ SRA, SRB หรือ SRC จึงควรดูปีของมาตรฐานประกอบด้วย ไม่ควรเทียบสัญลักษณ์ต่างรุ่นกันตรง ๆ

ตารางสรุป: รองเท้างานโลหะร้อนควรมีอะไรบ้าง?

รองเท้า S3 หรือ S3S ใช้กับงานที่มีเศษโลหะร้อนได้ไหม?

ใช้ได้ในบางสภาพงาน แต่คำว่า S3 หรือ S3S เพียงอย่างเดียวยังไม่สามารถบอกได้ว่ารองเท้าคู่นั้นเหมาะกับงานที่มีความร้อนหรือสะเก็ดโลหะ

ในมาตรฐาน EN ISO 20345 รุ่นใหม่ กลุ่ม S3, S3L และ S3S มีคุณสมบัติด้านการป้องกันการเจาะทะลุและพื้นมีดอก แต่การทนความร้อนแบบสัมผัสจะต้องดู HRO เพิ่มเติม

ตัวอย่างเช่น

S3S + HRO + HI + SR

ย่อมให้ข้อมูลเกี่ยวกับงานร้อนมากกว่าการเห็นเพียง

S3S

ดังนั้นเวลาเลือกรองเท้า อย่าดูเพียง Safety Class ตัวใหญ่ที่สุดบนฉลาก แต่ควรอ่าน Additional Requirements หรือสัญลักษณ์คุณสมบัติเสริมประกอบด้วย

แล้วงานเชื่อมควรเลือก ISO 20345 หรือ ISO 20349-2?

หากเป็นงานอุตสาหกรรมทั่วไปที่มีความร้อนเกิดขึ้นเป็นครั้งคราว รองเท้าตาม ISO/EN ISO 20345 พร้อมคุณสมบัติ HRO และคุณสมบัติอื่นที่ตรงกับ Hazard Assessment อาจเพียงพอ ขึ้นอยู่กับระดับความเสี่ยง

แต่ถ้าเป็น งานเชื่อมและกระบวนการที่เกี่ยวข้องโดยตรง ควรพิจารณามาตรฐานที่ออกแบบสำหรับความเสี่ยงประเภทนั้นโดยเฉพาะ

ISO ระบุว่า ISO 20349-2:2017 ครอบคลุมข้อกำหนดและวิธีทดสอบรองเท้าที่ใช้ป้องกันความเสี่ยงซึ่งพบในงานเชื่อมและกระบวนการที่เกี่ยวข้อง โดยมาตรฐานนี้ยังมี Amendment 1:2020 และยังปรากฏอยู่ในรายการมาตรฐานด้านการป้องกันเท้าของ ISO ในปัจจุบัน

เลือกรองเท้าตามลักษณะงานแบบง่าย ๆ

สำหรับงานโรงหล่อ ISO มี ISO 20349-1:2017 แยกจาก Part 2 ซึ่งใช้กับงานเชื่อม เนื่องจากลักษณะความเสี่ยงต่างกัน

เช็กลิสต์ก่อนซื้อรองเท้าเซฟตี้สำหรับงานโลหะร้อน

ก่อนตัดสินใจซื้อ ลองตอบคำถามเหล่านี้ก่อน

1. ความร้อนมาจากไหน?

ถ้าเป็นความร้อนจากพื้นที่เหยียบ ควรให้ความสำคัญกับ HRO และอาจพิจารณา HI เพิ่มเติม

2. มีสะเก็ดตกจากด้านบนหรือไม่?

ถ้ามี ควรเลือกรองเท้าหุ้มข้อและดีไซน์ที่ลดช่องทางให้สะเก็ดเข้าไปในรองเท้า

3. มีเศษเหล็กแหลมบนพื้นหรือไม่?

ถ้ามี ควรเพิ่มคุณสมบัติป้องกันการเจาะทะลุ

4. มีชิ้นงานหนักหรือโลหะตกหล่นหรือไม่?

ควรเลือกรองเท้าเซฟตี้ที่มีหัวนิรภัยตามมาตรฐานที่เหมาะสม

5. พื้นมีน้ำมันหรือลื่นหรือไม่?

ควรดูคุณสมบัติด้านการกันลื่นและความเหมาะสมของดอกยางกับพื้นที่จริง

6. เป็นงานเชื่อมโดยตรงหรือไม่?

ถ้าใช่ ควรพิจารณารองเท้าที่ออกแบบสำหรับ Welding และมาตรฐาน ISO 20349-2 โดยเฉพาะ

จุดที่คนมักเลือกผิด: เห็นพื้นยางแล้วคิดว่าทนความร้อนทั้งหมด

คำว่า “พื้นยาง” ไม่ได้เท่ากับ “พื้นทนความร้อน” เสมอไป

วัสดุพื้นรองเท้าแต่ละสูตรมีคุณสมบัติแตกต่างกัน ถึงแม้หน้าตาจะคล้ายกันก็ตาม ดังนั้นควรตรวจจากเอกสาร Technical Data, Certification หรือสัญลักษณ์มาตรฐานของรองเท้ารุ่นนั้น ไม่ควรตัดสินจากวัสดุหรือรูปลักษณ์เพียงอย่างเดียว

เช่นเดียวกับ HRO หากรองเท้าไม่ได้ระบุหรือรับรองคุณสมบัตินี้ ไม่ควรสรุปเองว่าพื้นสามารถรับความร้อนระดับเดียวกับรองเท้าที่ผ่านการทดสอบ HRO

รองเท้าหัวเหล็กหรือ Composite แบบไหนเหมาะกับงานโลหะร้อน?

สำหรับคำถามนี้ไม่ควรใช้คำว่า “งานร้อน” เป็นเกณฑ์ตัดสินเพียงอย่างเดียว เพราะหน้าที่หลักของหัวนิรภัยคือป้องกันแรงกระแทกและแรงกด

ควรพิจารณาร่วมกับ

• น้ำหนักรองเท้า

• ความเสี่ยงจากวัตถุตก

• ข้อกำหนดของสถานที่ทำงาน

• ความต้องการ Metal Free

• ความเสี่ยงทางไฟฟ้า

• สภาพแวดล้อมจริง

ส่วนการป้องกันเศษโลหะร้อนควรกลับไปให้ความสำคัญกับ โครงสร้างรองเท้า วัสดุ Upper ความสูงของรองเท้า HRO, HI และมาตรฐานเฉพาะสำหรับงานเชื่อม มากกว่า

สรุป: รองเท้างานเศษโลหะร้อน อย่าดูแค่หัวเซฟตี้

การเลือก รองเท้าเซฟตี้สำหรับงานที่มีเศษโลหะร้อน ควรเริ่มจากการประเมินความเสี่ยงจริงในหน้างานก่อน ไม่ว่าจะเป็นงานเชื่อม งานตัด งานเจียร งานประกอบโลหะ หรือพื้นที่อุณหภูมิสูง

หากมีความร้อนจากการสัมผัส ควรมองหา HRO หากสภาพแวดล้อมมีความร้อนสูงอาจพิจารณา HI เพิ่มเติม หากมีเศษโลหะแหลมควรมีระบบป้องกันการเจาะ และถ้ามีสะเก็ดหรือตะกรันตกจากด้านบน รองเท้าทรงหุ้มข้อและการสวมชุดป้องกันให้คลุมด้านนอกรองเท้าจะเหมาะสมกว่า

ส่วนงานเชื่อมที่มีความเสี่ยงชัดเจน ควรพิจารณารองเท้าที่ออกแบบสำหรับงานประเภทนี้และตรวจสอบ ISO 20349-2 เพิ่มเติม แทนที่จะเลือกจากคำว่า “รองเท้าเซฟตี้” หรือ Safety Class เพียงอย่างเดียว

หลักง่าย ๆ คือ เลือกรองเท้าให้ตรงกับอันตรายที่เท้าต้องเจอจริง ไม่ใช่เลือกจากสเปกที่สูงที่สุดแต่ไม่ตรงกับลักษณะงาน

FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับรองเท้าเซฟตี้สำหรับงานโลหะร้อน

รองเท้างานเชื่อมควรมี HRO หรือไม่?

หากมีโอกาสที่พื้นรองเท้าจะสัมผัสกับพื้นหรือเศษวัสดุที่มีความร้อน คุณสมบัติ HRO เป็นหนึ่งในคุณสมบัติที่ควรพิจารณา โดย HRO ใช้ระบุการทนความร้อนจากการสัมผัสของพื้นรองเท้า

HRO 300°C หมายความว่าสามารถยืนบนพื้น 300°C ได้นานหรือไม่?

ไม่ควรตีความเช่นนั้น HRO เป็นการทดสอบความสามารถของพื้นรองเท้าต่อความร้อนจากการสัมผัสภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด โดยแหล่งข้อมูลจากผู้ผลิตระบุการทดสอบ HRO ที่ประมาณ 300°C เป็นช่วงเวลาสั้น ๆ เช่นประมาณ 1 นาที ไม่ใช่การรับรองให้ยืนบนพื้นดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง

รองเท้า S3 ใช้งานเชื่อมได้ไหม?

ต้องดูคุณสมบัติเสริมด้วย เพราะ S3 เพียงอย่างเดียวไม่ได้หมายความว่าพื้นรองเท้าผ่าน HRO หรือรองเท้าได้รับการออกแบบสำหรับงานเชื่อมโดยเฉพาะ

รองเท้าหุ้มข้อจำเป็นสำหรับงานเชื่อมหรือไม่?

สำหรับงานที่มีสะเก็ดและตะกรันร้อน รองเท้าทรงสูงช่วยลดช่องเปิดบริเวณข้อเท้า OSHA แนะนำรองเท้าเซฟตี้ทรงสูงสำหรับ Hot Work และให้สวมขากางเกงป้องกันคลุมรองเท้า

HRO กับ HI ต่างกันอย่างไร?

HRO เกี่ยวข้องกับการทนความร้อนจากการสัมผัสของพื้นรองเท้า ส่วน HI เกี่ยวข้องกับการเป็นฉนวนความร้อนของชุดพื้นรองเท้า จึงสามารถพบรองเท้าที่มีทั้ง HI และ HRO ในรุ่นเดียวกันได้

งานเจียรโลหะต้องมีแผ่นกันเจาะหรือไม่?

หากพื้นที่มีเศษโลหะ ลวด สกรู หรือวัตถุแหลมที่สามารถเหยียบทะลุพื้นรองเท้าได้ ควรพิจารณาคุณสมบัติป้องกันการเจาะเพิ่มเติม

ISO 20349-2 คืออะไร?

ISO 20349-2:2017 เป็นมาตรฐานสำหรับรองเท้าที่ใช้ป้องกันความเสี่ยงจากงานเชื่อมและกระบวนการที่เกี่ยวข้อง และรองเท้าที่ผ่านมาตรฐานนี้ยังมีการป้องกันด้านอื่นตาม ISO 20345 ด้วย

งานโรงหล่อใช้รองเท้ามาตรฐานเดียวกับงานเชื่อมไหม?

ไม่ควรเหมารวม ISO แยก ISO 20349 เป็น Part 1 สำหรับความเสี่ยงในงาน Foundry และ Part 2 สำหรับงาน Welding และกระบวนการที่เกี่ยวข้อง

#รองเท้าเซฟตี้ #รองเท้านิรภัย #รองเท้างานเชื่อม #รองเท้าเซฟตี้ทนความร้อน #รองเท้าHRO #รองเท้าเซฟตี้งานเชื่อม #รองเท้าเซฟตี้โรงงาน #SafetyShoes #SafetyFootwear #PPE #งานเชื่อม #งานโลหะ