งานพิมพ์/หมึก/สารระเหย (VOC) ควรใช้ หน้ากากกันสารเคมี แบบไหน

งานพิมพ์/หมึก/สารระเหย VOC ควรใช้หน้ากากกันสารเคมีแบบไหน?

งานพิมพ์เป็นงานที่หลายคนมองว่าเกี่ยวข้องกับกระดาษ สี และเครื่องจักรเท่านั้น แต่ในความจริงแล้ว “หมึกพิมพ์ ทินเนอร์ น้ำยาล้างบล็อก กาว สเปรย์เคลือบ และตัวทำละลาย” อาจปล่อยไอระเหยที่เรียกว่า VOC หรือ Volatile Organic Compounds ออกมาได้ โดยเฉพาะในพื้นที่อากาศถ่ายเทไม่ดี หรือทำงานต่อเนื่องเป็นเวลานาน

การเลือก หน้ากากกันสารเคมี ให้เหมาะกับงานพิมพ์จึงไม่ควรเลือกจากความหนา หรือดูแค่คำว่า “กันกลิ่น” แต่ควรดูประเภทของสารที่ใช้จริง ชนิดของไส้กรอง และระดับความเสี่ยงในหน้างาน เพราะไส้กรองสารเคมีมีอายุการใช้งานจำกัด และควรเปลี่ยนตามตาราง ไม่ควรรอจนได้กลิ่นก่อนเปลี่ยนเท่านั้น 

VOC ในงานพิมพ์คืออะไร?

VOC คือสารอินทรีย์ระเหยง่ายที่สามารถฟุ้งกระจายในอากาศได้จากหมึกพิมพ์ ตัวทำละลาย น้ำยาล้างเครื่องพิมพ์ กาว และสารเคลือบผิวต่าง ๆ เมื่อสูดดมเข้าไปมากหรือสะสมเป็นเวลานาน อาจทำให้เกิดอาการระคายเคือง เวียนหัว แสบจมูก แสบตา คลื่นไส้ หรือรู้สึกหายใจไม่สะดวกได้

ตัวอย่างงานที่มักเจอ VOC ได้แก่

• งานพิมพ์อิงค์เจ็ทบางประเภท
• งานสกรีนเสื้อ/สกรีนวัสดุ
• งานพิมพ์บรรจุภัณฑ์
• งานพ่นสี พ่นเคลือบ
• งานล้างบล็อก ล้างหัวพิมพ์
• งานใช้ทินเนอร์ โซลเวนต์ กาว หรือสเปรย์เคลือบ

งานพิมพ์ควรใช้หน้ากากกันสารเคมีแบบไหน?

คำตอบหลักคือ ควรใช้ หน้ากากกันสารเคมีที่รองรับไส้กรอง Organic Vapor หรือ OV เพราะ VOC ส่วนใหญ่ในงานพิมพ์มักอยู่ในกลุ่มไอระเหยจากตัวทำละลายอินทรีย์ เช่น กลิ่นหมึก กลิ่นทินเนอร์ กลิ่นน้ำยาล้าง หรือกลิ่นสารเคลือบ

ถ้าทำงานระยะสั้น พื้นที่เปิดโล่ง และสารไม่เข้มข้นมาก อาจใช้หน้ากากครึ่งหน้าพร้อมไส้กรอง OV ได้ แต่ถ้าพื้นที่ปิด กลิ่นแรง หรือมีอาการแสบตา ควรพิจารณาใช้หน้ากากเต็มหน้า เพราะช่วยปกป้องทั้งระบบหายใจและดวงตาได้ดีกว่า

ตารางเลือกหน้ากากกันสารเคมีสำหรับงานพิมพ์/VOC

ทำไมหน้ากากอนามัยทั่วไปถึงไม่พอ?

หน้ากากอนามัยหรือหน้ากากกันฝุ่นทั่วไปออกแบบมาเพื่อช่วยกรองละออง ฝุ่น หรืออนุภาคบางประเภท แต่ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อดูดซับไอระเหยสารเคมี VOC โดยเฉพาะ ดังนั้นถ้าใช้ในงานพิมพ์ที่มีกลิ่นหมึก กลิ่นทินเนอร์ หรือกลิ่นน้ำยาล้างเครื่องพิมพ์ อาจยังสูดดมสารระเหยเข้าไปได้

สำหรับ VOC ควรใช้หน้ากากที่มีระบบไส้กรองสารเคมี เช่น ตลับกรอง Organic Vapor ซึ่งมักใช้วัสดุดูดซับอย่างถ่านกัมมันต์ แต่ตลับกรองเหล่านี้มีอายุการใช้งานจำกัด และอายุการใช้งานขึ้นอยู่กับความเข้มข้นของสาร อุณหภูมิ ความชื้น อัตราการหายใจ และสภาพแวดล้อมหน้างาน

หน้ากากครึ่งหน้ากับเต็มหน้า เลือกแบบไหนดี?

วิธีเลือกไส้กรองสำหรับงานหมึกพิมพ์และสารระเหย

1. ดู SDS ของสารเคมีที่ใช้

ก่อนเลือกหน้ากาก ควรดูเอกสาร SDS หรือ Safety Data Sheet ของหมึก น้ำยาล้าง ทินเนอร์ หรือสารเคลือบที่ใช้ เพราะในเอกสารจะระบุชนิดสาร อันตราย และคำแนะนำด้าน PPE

2. เลือกไส้กรอง Organic Vapor

ถ้างานมีไอระเหยจากหมึก ตัวทำละลาย หรือ VOC ควรเลือกไส้กรองกลุ่ม Organic Vapor เป็นหลัก

3. ถ้ามีละอองสีหรือฝุ่น ควรเลือกไส้กรองผสม

งานพ่นสี พ่นเคลือบ หรือพิมพ์ที่เกิดละออง ควรใช้ไส้กรองที่ป้องกันได้ทั้งไอระเหยและอนุภาค เช่น Organic Vapor + Particulate

4. อย่ารอให้ได้กลิ่นแล้วค่อยเปลี่ยน

ไส้กรองสารเคมีควรมีตารางเปลี่ยนที่เหมาะสม เพราะการใช้ “กลิ่น” เป็นตัวตัดสินหลักอาจไม่ปลอดภัยพอ OSHA ระบุว่าการกำหนดอายุไส้กรองควรอ้างอิงข้อมูลหน้างาน ความเข้มข้นสาร และคำแนะนำจากผู้ผลิต ไม่ใช่อาศัยกลิ่นเพียงอย่างเดียว

สัญญาณที่ควรเปลี่ยนไส้กรองทันที

• เริ่มได้กลิ่นหมึกหรือกลิ่นสารเคมีขณะใส่หน้ากาก
• หายใจติดขัดกว่าปกติ
• ไส้กรองใช้งานมานานหรือเก็บไม่มิดชิด
• ทำงานในพื้นที่ร้อน ชื้น หรือกลิ่นแรง
• เปลี่ยนชนิดสารเคมีที่ใช้ในงาน
• หน้ากากเริ่มรั่ว แนบหน้าไม่สนิท

หลังใช้งานควรเก็บไส้กรองในถุงหรือกล่องปิดสนิท เพื่อลดการดูดซับไอระเหยจากอากาศระหว่างไม่ได้ใช้งาน

ข้อควรระวังสำหรับโรงพิมพ์และงานสกรีน

แม้จะใช้หน้ากากกันสารเคมีแล้ว ก็ยังควรจัดระบบระบายอากาศให้ดี เช่น เปิดพัดลมดูดอากาศ ใช้ตู้ดูดไอระเหย หรือแยกพื้นที่ใช้สารเคมีออกจากพื้นที่ทำงานทั่วไป เพราะหน้ากากเป็นเพียงอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล ไม่ควรใช้แทนการควบคุมสภาพแวดล้อมทั้งหมด

งานที่มีสารเข้มข้นสูง พื้นที่อับอากาศ หรือไม่ทราบชนิดสารแน่ชัด ควรให้ผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยประเมินก่อนเลือกอุปกรณ์

สรุป

งานพิมพ์ หมึกพิมพ์ และสารระเหย VOC ควรใช้ หน้ากากกันสารเคมีแบบครึ่งหน้าหรือเต็มหน้า ร่วมกับไส้กรอง Organic Vapor หากมีละอองสี ฝุ่นผงสี หรือสเปรย์ร่วมด้วย ควรเลือกไส้กรองแบบผสมที่ป้องกันทั้งไอระเหยและอนุภาค เพื่อให้เหมาะกับสภาพงานจริงมากขึ้น

การเลือกหน้ากากที่ดีไม่ใช่แค่เลือกให้ “กันกลิ่น” แต่ต้องดูชนิดสาร ระดับความเข้มข้น ระยะเวลาทำงาน การระบายอากาศ และอายุการใช้งานของไส้กรองร่วมกันเสมอ

FAQ คำถามที่พบบ่อย

งานพิมพ์ควรใช้หน้ากากกันสารเคมีแบบไหน?

ควรใช้หน้ากากครึ่งหน้าหรือเต็มหน้าที่รองรับไส้กรอง Organic Vapor เพราะเหมาะกับงานที่มีไอระเหยจากหมึกพิมพ์ ทินเนอร์ น้ำยาล้าง และ VOC

หน้ากากอนามัยใช้กันกลิ่นหมึกพิมพ์ได้ไหม?

ไม่เหมาะ เพราะหน้ากากอนามัยไม่ได้ออกแบบมาเพื่อกรองไอระเหยสารเคมี ควรใช้หน้ากากกันสารเคมีพร้อมไส้กรองเฉพาะทาง

ถ้างานพิมพ์มีกลิ่นแรงมากควรทำอย่างไร?

ควรเพิ่มระบบระบายอากาศ เปลี่ยนไปใช้หน้ากากเต็มหน้า ตรวจสอบไส้กรอง และดู SDS ของสารเคมีที่ใช้ หากกลิ่นแรงผิดปกติควรหยุดงานและประเมินความปลอดภัยก่อน

ไส้กรอง Organic Vapor ใช้ได้นานแค่ไหน?

ขึ้นอยู่กับความเข้มข้นของสาร ระยะเวลาทำงาน ความชื้น อุณหภูมิ และการเก็บรักษา ควรกำหนดรอบเปลี่ยนตามคำแนะนำผู้ผลิตและสภาพหน้างาน ไม่ควรรอจนได้กลิ่นก่อนเปลี่ยน

งานพ่นสีใช้ไส้กรอง Organic Vapor อย่างเดียวพอไหม?

ถ้ามีละอองสีหรือฝุ่นสี ควรใช้ไส้กรองแบบผสม Organic Vapor + Particulate เพื่อป้องกันทั้งไอระเหยและอนุภาค

#หน้ากากกันสารเคมี #VOC #งานพิมพ์ #หมึกพิมพ์ #หน้ากากกรองสารเคมี #ไส้กรองOrganicVapor #อุปกรณ์เซฟตี้ #PPE #ความปลอดภัยในการทำงาน #โรงพิมพ์

• ปรึกษาฟรีทาง  Line : @516hquje
• สนใจสินค้าหน้ากากเซฟตี้  >>  ดูรายละเอียด  <<
• Facebook : Master Safety ตัวแทนนำเข้า Safety Jogger รายใหญ่ที่สุดในไทย
• บทความก่อนหน้าเกี่ยวกับ : หน้ากากเซฟตี้