รองเท้าเซฟตี้งานไฟฟ้า เลือกอย่างไรให้เหมาะกับงานติดตั้งและเดินสาย

รองเท้าเซฟตี้ สำหรับงานติดตั้งระบบไฟและเดินสาย ควรมีคุณสมบัติอะไร?

งานติดตั้งระบบไฟฟ้า เดินสายไฟ ติดตั้งตู้ควบคุม หรือเดินระบบภายในโรงงาน เป็นงานที่ไม่ได้เสี่ยงเฉพาะเรื่องไฟฟ้าเท่านั้น แต่ยังต้องเจอกับเศษสายไฟ สกรู ของมีคม พื้นลื่น การขึ้นลงบันได และการยกเครื่องมืออยู่ตลอดเวลา

ดังนั้น รองเท้าเซฟตี้สำหรับงานไฟฟ้าและงานเดินสาย ควรเลือกจากความเสี่ยงของหน้างานจริง ไม่ใช่ดูเพียงว่ามีหัวนิรภัยหรือพื้นหนาแค่ไหน

7 คุณสมบัติที่รองเท้าเซฟตี้สำหรับงานติดตั้งระบบไฟควรมี

1. มีคุณสมบัติป้องกันอันตรายจากไฟฟ้าที่เหมาะกับงาน

หากช่างต้องทำงานในบริเวณที่มีความเสี่ยงจากไฟฟ้า ควรตรวจสอบว่ารองเท้ามีคุณสมบัติด้าน Electrical Hazard หรือการป้องกันไฟฟ้าที่ตรงกับข้อกำหนดของหน้างานหรือไม่

มาตรฐาน ASTM F2413 มีการกำหนดคุณสมบัติของรองเท้านิรภัยหลายด้าน รวมถึงการป้องกันอันตรายจากไฟฟ้า แต่ต้องเข้าใจว่าเงื่อนไขการทดสอบในห้องปฏิบัติการไม่ได้หมายความว่ารองเท้าจะป้องกันผู้สวมใส่ได้ในทุกสถานการณ์จริง

สิ่งที่ควรเช็กก่อนซื้อ

• มีการระบุ EH หรือคุณสมบัติด้านไฟฟ้าชัดเจนหรือไม่

• ผ่านมาตรฐานอะไร

• ใช้กับแรงดันหรือประเภทงานใด

• มีข้อจำกัดในการใช้งานอย่างไร

• โครงการหรือโรงงานกำหนดมาตรฐานใดเป็นพิเศษ

อย่าเลือกจากคำว่า “พื้นยาง” แล้วสรุปว่าสามารถป้องกันไฟฟ้าได้ เพราะวัสดุพื้นรองเท้าเพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันคุณสมบัติการป้องกันทางไฟฟ้า

2. พื้นรองเท้าควรกันลื่นได้ดี

ช่างไฟไม่ได้ทำงานเฉพาะบนพื้นแห้งเสมอไป หน้างานอาจมีฝุ่น น้ำ น้ำมัน หรือเศษวัสดุจากการติดตั้ง ทำให้มีโอกาสลื่นขณะเดินหรือขนเครื่องมือ

ยิ่งเป็นงานที่ต้อง ขึ้นลงบันได เดินบนพื้นคอนกรีต หรือเคลื่อนที่ระหว่างพื้นที่ติดตั้งหลายจุด การยึดเกาะของพื้นรองเท้ายิ่งสำคัญ

ISO 20345 ครอบคลุมข้อกำหนดของรองเท้านิรภัยทั่วไปในหลายด้าน รวมถึงการกันลื่น ความเสี่ยงทางกล และคุณสมบัติด้านการใช้งานของรองเท้า

ควรมองหารองเท้าที่มี

• ดอกยางยึดเกาะพื้นได้ดี

• พื้นไม่แข็งจนลื่นง่าย

• เหมาะกับพื้นของสถานที่ทำงาน

• มีมาตรฐานหรือผลการทดสอบการกันลื่นที่ตรวจสอบได้

3. มีแผ่นป้องกันการเจาะทะลุ

อีกหนึ่งความเสี่ยงของงานเดินระบบคือ เศษลวด สกรู ตะปู เศษโลหะ และปลายสายที่ตกอยู่บนพื้น

รองเท้าทั่วไปอาจไม่สามารถป้องกันของแหลมแทงทะลุพื้นรองเท้าได้ จึงควรเลือกรองเท้าเซฟตี้ที่มีคุณสมบัติป้องกันการเจาะทะลุ หากสภาพหน้างานมีความเสี่ยงประเภทนี้

OSHA ระบุว่าการป้องกันการเจาะควรพิจารณาเมื่อพนักงานมีโอกาสเหยียบตะปู ลวด สกรู เศษโลหะ หรือวัตถุแหลมอื่น ๆ

แผ่นกันเจาะมีแบบไหนบ้าง?

หากต้องเดินหรือขึ้นลงบันไดตลอดวัน แผ่นกันเจาะแบบ Non-metallic มักให้ความรู้สึกยืดหยุ่นและคล่องตัวกว่า แต่ควรเลือกจากมาตรฐานการป้องกันของรองเท้าเป็นหลัก

4. หัวรองเท้าต้องป้องกันแรงกระแทก

แม้จะเป็นงานไฟฟ้า แต่ช่างยังต้องยกกล่องเครื่องมือ สายไฟ ตู้ควบคุม อุปกรณ์ และวัสดุต่าง ๆ จึงมีความเสี่ยงจากของหล่นใส่เท้า

รองเท้าเซฟตี้จึงควรมี Safety Toe สำหรับป้องกันแรงกระแทกและแรงกดทับตามระดับความเสี่ยงของงาน

หัวเหล็กหรือหัว Composite ดีกว่าสำหรับงานไฟฟ้า?

ทั้งสองประเภทสามารถเป็นส่วนหนึ่งของรองเท้านิรภัยที่ผ่านมาตรฐานได้

OSHA เคยระบุว่าโดยทั่วไปไม่ได้ถือว่ารองเท้าหัวเหล็กเป็นอันตรายสำหรับช่างไฟ ตราบใดที่ส่วนที่นำไฟฟ้าไม่ได้สัมผัสกับเท้าหรือเปิดออกสู่ภายนอก แต่รองเท้านิรภัยแบบ Non-metallic ก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่สามารถพิจารณาได้

จึงไม่ควรใช้คำว่า “หัว Composite = กันไฟฟ้า” เพราะการป้องกันไฟฟ้าต้องพิจารณาคุณสมบัติของรองเท้าทั้งคู่และมาตรฐานที่ได้รับ ไม่ใช่ดูเฉพาะวัสดุหัวรองเท้า

5. น้ำหนักต้องไม่หนักจนเกินไป

ช่างติดตั้งระบบไฟมักต้อง

• เดินระหว่างพื้นที่ติดตั้ง

• ขึ้นลงบันได

• ย่อตัว

• คุกเข่า

• ปีนขึ้นพื้นที่ทำงาน

• ยืนต่อเนื่องหลายชั่วโมง

หากรองเท้าหนักหรือแข็งเกินไป อาจทำให้รู้สึกล้าเมื่อใช้งานตลอดวัน

รองเท้าสำหรับงานลักษณะนี้จึงควรให้ความสำคัญกับ น้ำหนัก ความยืดหยุ่น และการรองรับเท้า ควบคู่กับมาตรฐานความปลอดภัย

6. กระชับเท้าและรองรับการเคลื่อนไหว

รองเท้าที่หลวมเกินไปอาจทำให้เท้าเลื่อนไปมาขณะขึ้นบันได ส่วนรองเท้าที่บีบเกินไปก็ทำให้ปวดเท้าเมื่อต้องทำงานหลายชั่วโมง

ควรเลือกรองเท้าที่

• ล็อกส้นได้ดี

• หน้าเท้ามีพื้นที่เหมาะสม

• ไม่หลุดขณะเดิน

• พื้นรองรับแรงกระแทก

• งอเท้าได้พอเหมาะ

• ไม่มีจุดกดบริเวณนิ้วเท้า

สำหรับงานติดตั้งที่ต้องเคลื่อนที่ตลอดวัน ความพอดีของรองเท้าสำคัญพอ ๆ กับสเปกด้านความปลอดภัย

7. เลือกวัสดุ Upper ให้เหมาะกับสภาพหน้างาน

หากทำงานภายในอาคารที่ค่อนข้างแห้ง อาจเน้นรองเท้าน้ำหนักเบาและระบายอากาศได้ดี

แต่หากต้องทำงานก่อสร้าง เดินระบบภายนอกอาคาร หรือเจอพื้นเปียกบ่อย ควรเพิ่มเรื่อง

• การทนน้ำหรือกันน้ำ

• ความทนทานต่อการเสียดสี

• การทำความสะอาดง่าย

• ความแข็งแรงของส่วน Upper

เพราะความชื้นและสภาพของรองเท้าสามารถส่งผลต่อความสามารถในการป้องกันอันตรายทางไฟฟ้าได้ OSHA ระบุว่าการป้องกันของรองเท้า Electrical Hazard อาจลดลงเมื่อรองเท้าเปียก พื้นสึก หรือมีเศษโลหะฝังอยู่ในพื้นรองเท้า

ตารางสรุป รองเท้าเซฟตี้สำหรับงานติดตั้งระบบไฟควรดูอะไรบ้าง?

EH, ESD และ Antistatic เหมือนกันหรือไม่?

ไม่เหมือนกัน และไม่ควรเลือกใช้แทนกันโดยดูจากชื่ออย่างเดียว

EH – Electrical Hazard

ออกแบบมาเพื่อลดความเสี่ยงจากอันตรายทางไฟฟ้าภายใต้เงื่อนไขและมาตรฐานที่กำหนด

ESD – Electrostatic Discharge

เน้นควบคุมการถ่ายเทประจุไฟฟ้าสถิต เหมาะกับงานอิเล็กทรอนิกส์ ห้องผลิตอุปกรณ์ หรือพื้นที่ที่ต้องควบคุมประจุ

Antistatic

ช่วยลดการสะสมของไฟฟ้าสถิตในระดับที่มาตรฐานกำหนด

ดังนั้น ช่างติดตั้งระบบไฟไม่ควรเห็นคำว่า ESD แล้วเข้าใจว่าเป็นรองเท้าป้องกันไฟดูดโดยอัตโนมัติ

ASTM F2413 แยกคุณสมบัติด้าน Electric Shock Resistance, Conductive และ Static Dissipative ออกจากกันอย่างชัดเจน

รองเท้าฉนวนไฟฟ้า กับรองเท้าเซฟตี้ EH เหมือนกันไหม?

ไม่จำเป็นต้องเป็นสิ่งเดียวกัน

ISO ระบุว่า ISO 20345 เป็นมาตรฐานสำหรับรองเท้านิรภัยทั่วไป และความเสี่ยงเฉพาะบางประเภท เช่น รองเท้าฉนวนไฟฟ้า จะอยู่ภายใต้มาตรฐานเฉพาะทางเพิ่มเติม

หากเป็นงานที่ต้องทำใกล้ตัวนำไฟฟ้าที่มีไฟ หรือมีความเสี่ยงจากแรงดันไฟฟ้าสูง จึงไม่ควรเลือกจากคำว่า “รองเท้าเซฟตี้” เพียงอย่างเดียว แต่ต้องประเมินความเสี่ยงและตรวจสอบมาตรฐาน PPE ที่หน้างานกำหนด

วิธีเลือกรองเท้าเซฟตี้สำหรับช่างไฟและช่างเดินสาย

ก่อนสั่งซื้อ ลองเช็กตาม 5 ขั้นตอนนี้

1. ดูประเภทงาน

เป็นงานติดตั้งไฟภายในอาคาร งานโรงงาน งานก่อสร้าง หรืองานระบบไฟแรงสูง

2. ประเมินความเสี่ยง

มีไฟฟ้า ของหนัก ของมีคม พื้นลื่น น้ำ น้ำมัน หรือการทำงานบนบันไดหรือไม่

3. ตรวจมาตรฐานรองเท้า

ดูมาตรฐานและเครื่องหมายบนรองเท้าจริง ไม่ควรเลือกจากข้อความโฆษณาเพียงอย่างเดียว

มาตรฐานรองเท้านิรภัยสากลที่พบได้ เช่น ISO 20345:2021 ซึ่งมี Amendment 1:2024 และ ASTM ปัจจุบันมี ASTM F2413-24 สำหรับรองเท้านิรภัยหัวป้องกัน

4. เลือกคุณสมบัติเสริมให้ตรงกับหน้างาน

เช่น EH, กันเจาะ, กันลื่น, กันน้ำ หรือทนน้ำมัน

5. ทดลองความกระชับ

โดยเฉพาะคนที่ต้องเดินและขึ้นลงบันไดตลอดวัน เพราะรองเท้าที่สเปกดีแต่ไม่พอดีเท้า ก็อาจทำให้ใช้งานจริงได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ

สรุป: รองเท้าเซฟตี้งานไฟฟ้าไม่ได้ดูแค่ “กันไฟ”

สำหรับ งานติดตั้งระบบไฟและเดินสาย รองเท้าที่เหมาะสมควรป้องกันความเสี่ยงรอบด้าน ทั้งไฟฟ้า แรงกระแทก ของแหลม พื้นลื่น และความเมื่อยล้าจากการทำงานตลอดวัน

หากต้องเลือกเป็นหลัก ให้เริ่มจาก

คุณสมบัติด้านไฟฟ้าที่ตรงกับงาน + หัวนิรภัย + กันเจาะ + กันลื่น + กระชับและน้ำหนักเหมาะสม

และหากต้องทำงานกับระบบที่ยังมีพลังงานไฟฟ้าอยู่ ต้องประเมิน PPE ทั้งระบบ ไม่ควรพึ่งรองเท้าเพียงอย่างเดียว

FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับรองเท้าเซฟตี้สำหรับงานไฟฟ้า

1. ช่างไฟควรใส่รองเท้าเซฟตี้แบบไหน?

ควรเลือกรองเท้าที่เหมาะกับความเสี่ยงทางไฟฟ้าของหน้างาน พร้อมคุณสมบัติหัวนิรภัย กันลื่น และกันเจาะ หากมีความเสี่ยงด้านไฟฟ้าควรตรวจสอบมาตรฐาน EH หรือมาตรฐานฉนวนไฟฟ้าที่งานนั้นกำหนด

2. รองเท้าหัวเหล็กใช้กับงานไฟฟ้าได้ไหม?

สามารถใช้ได้ในบางสถานการณ์ หากรองเท้าได้รับการออกแบบและผ่านมาตรฐานที่เหมาะสม โดย OSHA ระบุว่าหัวเหล็กไม่ได้ถือเป็นอันตรายสำหรับช่างไฟโดยอัตโนมัติ หากส่วนโลหะไม่ได้สัมผัสกับเท้าหรือเปิดออกภายนอก

3. Composite Toe เหมาะกับช่างไฟหรือไม่?

เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการรองเท้าน้ำหนักเบาและลดส่วนประกอบโลหะ แต่ Composite Toe เพียงอย่างเดียวไม่ได้หมายความว่ารองเท้าคู่นั้นป้องกันไฟฟ้า ต้องตรวจสอบมาตรฐานของรองเท้าทั้งคู่เพิ่มเติม

4. รองเท้า ESD ใช้ป้องกันไฟดูดได้ไหม?

ไม่ควรสรุปเช่นนั้น เพราะ ESD เน้นควบคุมการถ่ายเทประจุไฟฟ้าสถิต ไม่ได้มีจุดประสงค์เดียวกับรองเท้า Electrical Hazard หรือรองเท้าฉนวนไฟฟ้า

5. รองเท้าพื้นยางป้องกันไฟฟ้าได้ทุกคู่หรือไม่?

ไม่ได้ คุณสมบัติป้องกันไฟฟ้าต้องผ่านการออกแบบและทดสอบตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง ไม่สามารถดูจากวัสดุพื้นรองเท้าเพียงอย่างเดียว

6. รองเท้า EH เปียกแล้วยังป้องกันไฟฟ้าได้หรือไม่?

ไม่ควรคาดหวังประสิทธิภาพเดิมเมื่อรองเท้าเปียก ความชื้น พื้นรองเท้าที่สึก หรือเศษโลหะที่ฝังอยู่ในพื้นสามารถลดความสามารถในการป้องกันอันตรายทางไฟฟ้าได้

7. งานเดินสายจำเป็นต้องมีแผ่นกันเจาะหรือไม่?

หากพื้นที่มีสกรู เศษลวด ตะปู หรือโลหะแหลมตกอยู่บนพื้น ควรเลือกรองเท้าที่มีคุณสมบัติป้องกันการเจาะทะลุ เพื่อลดความเสี่ยงจากการเหยียบของมีคม

#รองเท้าเซฟตี้ #รองเท้าช่างไฟ #รองเท้าเซฟตี้งานไฟฟ้า #รองเท้านิรภัย #SafetyShoes #SafetyFootwear #ElectricalHazard #รองเท้าEH #งานติดตั้งระบบไฟ #งานเดินสายไฟ #อุปกรณ์เซฟตี้ #PPE