Fit Check หน้ากากกันฝุ่น ทำอย่างไรให้ซีลสนิท

Fit Check ง่าย ๆ ทำได้อย่างไร เพื่อให้หน้ากากกันฝุ่นซีลสนิท

หน้ากากกันฝุ่นจะกรองอนุภาคได้เต็มประสิทธิภาพก็ต่อเมื่ออากาศไหลผ่านวัสดุกรอง ไม่ได้เล็ดลอดเข้ามาทางช่องว่างบริเวณสันจมูก แก้ม หรือใต้คาง ดังนั้นหลังสวมหน้ากากทุกครั้ง ควรทำ Fit Check หรือ User Seal Check เพื่อตรวจสอบว่าหน้ากากแนบสนิทกับใบหน้าหรือไม่

ขั้นตอนนี้ใช้เวลาไม่นาน แต่ช่วยลดความเสี่ยงจากการสูดดมฝุ่นเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจ โดยเฉพาะผู้ที่ทำงานในโรงงาน งานก่อสร้าง งานไม้ งานเจียร งานขัด หรืองานที่มีฝุ่นฟุ้งกระจาย

Fit Check คืออะไร?

Fit Check หรือชื่อทางการว่า User Seal Check คือการตรวจสอบด้วยตนเองว่าผู้ใช้สวมหน้ากากชนิดแนบสนิทกับใบหน้าได้ถูกต้องหรือไม่

NIOSH แนะนำให้ทำ User Seal Check ทุกครั้งที่สวมหน้ากากชนิดกรองอนุภาค เพราะช่องว่างระหว่างหน้ากากกับใบหน้าสามารถทำให้อากาศปนเปื้อนเล็ดลอดเข้ามาโดยไม่ผ่านตัวกรองได้ CDC/NIOSH

Fit Check กับ Fit Test ต่างกันอย่างไร?

หลายคนเข้าใจว่า Fit Check และ Fit Test เป็นขั้นตอนเดียวกัน แต่ความจริงแล้วมีวัตถุประสงค์ต่างกัน

Fit Check ใช้ยืนยันว่า “วันนี้สวมถูกหรือไม่” ส่วน Fit Test ใช้ค้นหาว่า “หน้ากากรุ่นและขนาดนี้เหมาะกับใบหน้าหรือไม่” OSHA ระบุชัดว่า User Seal Check ไม่ใช่สิ่งทดแทน Fit Test OSHA Appendix B-1

เตรียมตัวก่อนทำ Fit Check

ก่อนเริ่มตรวจสอบ ควรเช็กสภาพหน้ากากและการสวมใส่ให้เรียบร้อยก่อน ดังนี้

1. ล้างมือหรือทำความสะอาดมือก่อนจับหน้ากาก
2. ตรวจดูว่าหน้ากากไม่มีรอยฉีก ขาด บุบ หรือเสียรูป
3. ตรวจสายรัด วาล์ว และตัวกรองว่าอยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน
4. วางหน้ากากให้คลุมจมูก ปาก และใต้คางครบถ้วน
5. จัดสายรัดตามตำแหน่งที่ผู้ผลิตกำหนด
6. ใช้นิ้วทั้งสองข้างกดคลิปจมูกให้รับกับรูปทรงจมูก
7. ตรวจว่าไม่มีเส้นผม หนวด เครา แว่นตา หรืออุปกรณ์อื่นคั่นอยู่ใต้แนวซีล

ไม่ควรใช้มือข้างเดียวบีบคลิปจมูก เพราะอาจทำให้คลิปงอไม่สมมาตรและเกิดช่องว่างด้านใดด้านหนึ่ง

วิธีทำ Fit Check แบบแรงดันบวก

Positive Pressure User Seal Check เป็นการตรวจสอบโดยการหายใจออกเบา ๆ เพื่อดูว่ามีอากาศรั่วออกตามขอบหน้ากากหรือไม่

ขั้นตอนการตรวจสอบ

1. สวมและปรับหน้ากากให้เข้าที่
2. ใช้มือปิดพื้นผิวหน้ากากหรือช่องทางที่อากาศออกตามวิธีของผู้ผลิต
3. อย่ากดแรงจนหน้ากากเสียรูปหรือเคลื่อนออกจากตำแหน่ง
4. หายใจออกเบา ๆ
5. สังเกตว่ามีแรงดันเกิดขึ้นภายในหน้ากากหรือไม่
6. ใช้ความรู้สึกตรวจหาลมรั่วบริเวณสันจมูก แก้ม และใต้คาง

หากเกิดแรงดันเล็กน้อยภายในหน้ากากโดยไม่รู้สึกลมรั่วตามขอบ ถือว่าหน้ากากมีแนวโน้มซีลได้ดี แต่ถ้ารู้สึกถึงลมที่มุมจมูกหรือด้านข้าง ต้องปรับหน้ากากแล้วตรวจใหม่

สำหรับหน้ากากใช้แล้วทิ้ง N95 หรือหน้ากากกรองอนุภาคบางรุ่น สามารถใช้มือครอบพื้นผิวหน้ากากอย่างเบามือแล้วหายใจออก หากรู้สึกลมรั่วตามขอบ แสดงว่าหน้ากากยังไม่กระชับ CDC/NIOSH

วิธีทำ Fit Check แบบแรงดันลบ

Negative Pressure User Seal Check เป็นการตรวจโดยหายใจเข้า เพื่อดูว่าหน้ากากยุบเข้าหาใบหน้าเล็กน้อยและไม่มีอากาศรั่วเข้าทางขอบหรือไม่

ขั้นตอนการตรวจสอบ

1. สวมและปรับหน้ากากให้เข้าที่
2. ใช้มือปิดแผ่นกรองหรือช่องอากาศเข้าตามคำแนะนำของผู้ผลิต
3. หายใจเข้าเร็วและคงลมหายใจไว้ชั่วครู่
4. สังเกตว่าตัวหน้ากากยุบเข้าหาใบหน้าเล็กน้อยหรือไม่
5. ตรวจว่ามีลมไหลเข้าทางสันจมูก แก้ม หรือใต้คางหรือไม่

หากหน้ากากยุบเล็กน้อยและไม่รู้สึกว่ามีลมผ่านเข้าทางขอบ แสดงว่าซีลอยู่ในระดับที่เหมาะสม แต่ถ้าหน้ากากไม่ยุบหรือรู้สึกว่ามีลมเข้าจากด้านข้าง ควรปรับใหม่

หน้ากากแต่ละรุ่นอาจทำ Fit Check ได้เพียงวิธีใดวิธีหนึ่ง จึงควรอ่านคู่มือบนกล่องหรือบรรจุภัณฑ์ก่อนเสมอ คู่มือ User Seal Check จาก NIOSH

จุดที่หน้ากากกันฝุ่นมักรั่ว

ถ้าทำ Fit Check ไม่ผ่าน ควรแก้อย่างไร?

หากตรวจพบลมรั่ว ไม่ควรเข้าไปในพื้นที่ที่มีฝุ่นทันที ให้ถอดหรือปรับหน้ากากในบริเวณที่อากาศสะอาด แล้วดำเนินการตามลำดับต่อไปนี้

1. จัดตำแหน่งหน้ากากใหม่

เลื่อนหน้ากากให้กึ่งกลางใบหน้า คลุมจมูก ปาก และใต้คางครบถ้วน จากนั้นขยับศีรษะขึ้นลงและซ้ายขวาเบา ๆ เพื่อให้หน้ากากเข้าที่

2. ปรับคลิปจมูก

ใช้นิ้วสองข้างกดคลิปจมูกจากกึ่งกลางออกไปด้านข้าง อย่าบีบเป็นมุมแหลม เพราะอาจทำให้เกิดช่องว่างบริเวณข้างจมูก

3. ปรับสายรัด

ตรวจว่าสายรัดไม่บิด ไม่ขาด และอยู่ในตำแหน่งที่ผู้ผลิตกำหนด สำหรับหน้ากากแบบสายคล้องศีรษะ สายบนและสายล่างไม่ควรทับกัน

4. ตรวจสิ่งกีดขวางแนวซีล

เส้นผม เครื่องประดับ ขาแว่น หนวด เครา หรือหมวกคลุมบางชนิด อาจทำให้หน้ากากแนบกับผิวไม่ได้ โดยเฉพาะหนวดเคราที่อยู่ใต้แนวซีล แม้เป็นตอเคราสั้นก็อาจลดประสิทธิภาพการแนบสนิทได้ CDC/NIOSH

5. เปลี่ยนหน้ากากหรือเปลี่ยนขนาด

หากปรับหลายครั้งแล้วยังมีลมรั่ว หน้ากากอาจมีขนาดใหญ่ เล็ก หรือรูปทรงไม่เหมาะกับใบหน้า ไม่ควรพยายามใช้ต่อ ควรเปลี่ยนรุ่นหรือขนาดและรับการทำ Fit Test ให้เหมาะสม

สัญญาณว่าหน้ากากอาจซีลไม่สนิท

• รู้สึกลมผ่านรอบจมูกหรือข้างแก้ม
• หน้ากากเลื่อนเมื่อพูดหรือขยับศีรษะ
• ต้องคอยใช้มือดันหน้ากากระหว่างทำงาน
• สายรัดหลวม ยืด หรือไม่สามารถปรับได้
• หน้ากากมีรอยยับ บุบ หรือเสียรูป
• ได้กลิ่นหรือรับรู้ถึงสิ่งปนเปื้อนที่หน้ากากควรป้องกัน
• มีแรงต้านการหายใจเปลี่ยนไปอย่างผิดปกติ

แว่นเป็นฝ้าอาจเป็นสัญญาณว่ามีอากาศรั่วบริเวณสันจมูก แต่ไม่ควรใช้เป็นตัวตัดสินเพียงอย่างเดียว ควรทำ Fit Check ตามวิธีของผู้ผลิตด้วย

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการสวมหน้ากากกันฝุ่น

ใช้หน้ากากผิดประเภท

หน้ากากกันฝุ่นหรือหน้ากากกรองอนุภาคไม่ได้ออกแบบมาเพื่อป้องกันก๊าซ ไอระเหย หรือบรรยากาศที่มีออกซิเจนไม่เพียงพอ ต้องประเมินอันตรายและเลือกอุปกรณ์ให้ตรงกับสารปนเปื้อน

สวมหน้ากากอนามัยแทนหน้ากากกรองอนุภาค

หน้ากากอนามัยทั่วไปไม่ได้ออกแบบให้ซีลแนบสนิทกับใบหน้า การกดขอบหรือผูกสายให้แน่นขึ้นไม่ได้ทำให้หน้ากากกลายเป็นหน้ากากกรองอนุภาคที่ผ่านการรับรอง

ไขว้หรือดัดแปลงสายรัด

การผูกปม ไขว้สาย หรือตัดแต่งหน้ากาก อาจเปลี่ยนแรงกดและทำให้เกิดช่องว่าง ควรใช้งานตามรูปแบบที่ผู้ผลิตกำหนด

ทำ Fit Check เฉพาะครั้งแรก

รูปทรงหน้ากาก ตำแหน่งสายรัด และสภาพใบหน้าอาจเปลี่ยนทุกครั้งที่สวม จึงควรตรวจซีลใหม่ทุกครั้ง ไม่ใช่ตรวจเฉพาะวันแรก

เช็กลิสต์ Fit Check ก่อนเข้าพื้นที่ทำงาน

ก่อนเริ่มงาน ลองตรวจสอบสั้น ๆ ตามรายการนี้

• หน้ากากไม่มีรอยขาด บุบ หรือเสียรูป
• ตัวกรองและวาล์วติดตั้งถูกต้อง
• หน้ากากคลุมจมูก ปาก และใต้คาง
• สายรัดอยู่ในตำแหน่งและไม่บิด
• คลิปจมูกแนบกับรูปทรงใบหน้า
• ไม่มีเส้นผมหรือหนวดเคราคั่นแนวซีล
• ทำ Fit Check ตามวิธีของผู้ผลิตแล้ว
• ไม่พบลมรั่วเมื่อหายใจเข้าและออก
• หน้ากากไม่เลื่อนเมื่อพูดหรือขยับศีรษะ

สรุป

การทำ Fit Check หน้ากากกันฝุ่นเป็นขั้นตอนสั้น ๆ ที่ไม่ควรมองข้าม เพราะแม้จะเลือกหน้ากากที่มีประสิทธิภาพการกรองสูง แต่ถ้าขอบหน้ากากไม่แนบกับใบหน้า อากาศและฝุ่นก็อาจไหลผ่านช่องว่างแทนที่จะผ่านตัวกรอง

ควรทำ Fit Check ทุกครั้งหลังสวม ปรับ หรือสวมหน้ากากกลับเข้าไปใหม่ หากตรวจแล้วยังมีลมรั่ว ให้เปลี่ยนตำแหน่ง ปรับสายรัด ตรวจแนวซีล หรือเปลี่ยนรุ่นและขนาด อย่าฝืนใช้งานหน้ากากที่ไม่สามารถซีลกับใบหน้าได้

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Fit Check หน้ากากกันฝุ่น

Fit Check ต้องทำทุกครั้งหรือไม่?

ควรทำทุกครั้งที่สวมหน้ากาก รวมถึงเมื่อถอดแล้วนำกลับมาสวมใหม่ เพราะตำแหน่งหน้ากากและสายรัดอาจเปลี่ยนไปในแต่ละครั้ง

Fit Check ใช้แทน Fit Test ได้ไหม?

ไม่ได้ Fit Check เป็นการตรวจว่าสวมหน้ากากถูกต้องในขณะนั้น ส่วน Fit Test เป็นกระบวนการทดสอบว่าหน้ากากรุ่นและขนาดนั้นเหมาะกับใบหน้าของผู้ใช้จริงหรือไม่

หน้ากาก N95 ต้องทำ Fit Check หรือไม่?

ต้องทำ หน้ากาก N95 ต้องแนบสนิทกับใบหน้าเพื่อให้อากาศผ่านวัสดุกรอง ไม่ไหลผ่านช่องว่างรอบขอบหน้ากาก

ถ้าใส่หน้ากากแล้วแว่นเป็นฝ้า แสดงว่าหน้ากากรั่วหรือไม่?

อาจเป็นสัญญาณว่ามีลมหายใจรั่วบริเวณสันจมูก แต่ควรตรวจซ้ำด้วยวิธี Fit Check ตามคำแนะนำของผู้ผลิต ไม่ควรพิจารณาจากฝ้าที่แว่นเพียงอย่างเดียว

มีหนวดหรือเคราสามารถใช้หน้ากากแบบแนบสนิทได้หรือไม่?

หนวดหรือเคราที่อยู่ระหว่างผิวหนังกับแนวซีลสามารถทำให้หน้ากากรั่วได้ หากไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ ควรปรึกษาผู้รับผิดชอบด้านความปลอดภัยเพื่อเลือกอุปกรณ์ป้องกันระบบหายใจชนิดอื่นที่เหมาะสม

ถ้าปรับหน้ากากแล้วยังรู้สึกลมรั่วควรทำอย่างไร?

หยุดใช้หน้ากากรุ่นนั้นและเปลี่ยนขนาดหรือรูปทรงใหม่ จากนั้นควรทำ Fit Test เพื่อหารุ่นที่เข้ากับใบหน้า ไม่ควรใช้เทปกาวหรือดัดแปลงหน้ากากเพื่ออุดรอยรั่วเอง

หน้ากากอนามัยทั่วไปทำ Fit Check ได้หรือไม่?

หน้ากากอนามัยทั่วไปไม่ได้ออกแบบมาให้ซีลสนิทเหมือนหน้ากากกรองอนุภาค การตรวจลมรั่วจึงไม่สามารถยืนยันระดับการป้องกันแบบเดียวกับหน้ากาก N95 หรือหน้ากากชนิดแนบสนิทได้

ทำ Fit Check ในพื้นที่ที่มีฝุ่นได้หรือไม่?

ควรสวมหน้ากากและทำ Fit Check ให้เรียบร้อยในพื้นที่อากาศสะอาดก่อนเข้าสู่บริเวณที่มีฝุ่น หากพบการรั่วขณะทำงาน ควรออกจากพื้นที่ปนเปื้อนก่อนถอดหรือปรับหน้ากาก

#FitCheck #หน้ากากกันฝุ่น #วิธีใส่หน้ากากกันฝุ่น #หน้ากากN95 #UserSealCheck #อุปกรณ์เซฟตี้ #PPE #ความปลอดภัยในการทำงาน #ป้องกันฝุ่น #สุขภาพทางเดินหายใจ

• ปรึกษาฟรีทาง  Line : @516hquje
• สนใจสินค้าหน้ากากเซฟตี้  >>  ดูรายละเอียด  <<
• สนใจสินค้าหน้ากากกันฝุ่น  >>  ดูรายละเอียด  <<
• Facebook : Master Safety ตัวแทนนำเข้า Safety Jogger รายใหญ่ที่สุดในไทย
• บทความก่อนหน้าเกี่ยวกับ : หน้ากากเซฟตี้